Σχεδόν σαν σήμερα, στις 2 Ιουνίου του 2002, προβλήθηκε το πρώτο επεισόδιο του The Wire. Μία σειρά φαινόμενο που την έβλεπε ελάχιστος κόσμος, αλλά από τότε αγαπήθηκε πραγματικά και αγκαλιάστηκε ως ένα πολιτισμικό κειμήλιο. Δεκαπέντε χρόνια μετά την έναρξη, και εννέα χρόνια μετά το φινάλε ανακαλύπτουμε ξανά τους λόγους που αυτή η σειρά χρίζει ακόμα μεγαλύτερης αναγνώρισης. Το άρθρο είναι σχεδόν spoiler free.
Το να χαρακτηρίσεις τη σειρά "αστυνομική" αποτελεί σχεδόν δυσφήμιση. Ναι, κατά βάση έχει να κάνει με την αστυνομία και τα διάφορα εγκλήματα που προσπαθούν να εξιχνιάσουν, αλλά στο κέντρο της είναι η ιστορία μίας κοινωνίας και πως αλληλεπιδρούν όλοι όσοι εντάσσονται σε αυτή μεταξύ τους. Ένα τεράστιο cast μας δείχνει όχι μόνο κάθε πλευρά της Βαλτιμόρης, αλλά και τον διαφορετικό τρόπο που ο κάθε ένας αντιλαμβάνεται τα πράγματα. Το επίκεντρο βέβαια είναι οι φτωχογειτονιές που μαστίζονται από το έγκλημα, το ποιοι επωφελούνται από αυτό και πως, γιατί υπάρχει έγκλημα και πως όλα αυτά επιδρούν στην διαμόρφωση του χαρακτήρα κάποιου ανθρώπου. Ακόμα, σε κάθε σεζόν προστίθεται και μία καινούρια υπηρεσία στην ιστορία, μεγεθύνοντας το εύρος ενασχόλησης. Έτσι στην πρώτη σεζόν έχουν την αστυνομία και τον πόλεμο ενάντια στα ναρκωτικά, στη δεύτερη προστίθεται το λιμάνι, στην τρίτη επιστρέφει στους δρόμους, αλλά και προσθέτει την πολιτική σκηνή, ενώ η τέταρτη και η πέμπτη καταπιάνονται με το σχολικό σύστημα και τον τύπο αντίστοιχα.
Ακόμα όμως και αν πούμε τη σειρά "αστυνομική", έχουμε μάλλον την καλύτερη απόδοση της υπηρεσίας από οποιαδήποτε άλλη σειρά ή ταινία, αφού εδώ δεν έχουμε να κάνουμε ούτε με γαμάτους μπάτσους, ούτε με τυπικά γουρούνια - δολοφόνους, παρά με ρεαλιστικούς δημόσιους υπαλλήλους που η υπηρεσία δεν τους παρέχει τα κατάλληλα εργαλεία, και αυτοί, κυνηγώντας τους αριθμούς και όχι την προστασία του πολίτη βαριούνται τη δουλειά τους. Χαρακτηριστικό είναι ότι μέχρι την μέση της πρώτης σεζόν παραπονιούνται ότι δεν έχουν υπολογιστές, και είναι αναγκασμένοι να γράφουν άπειρες αναφορές στη γραφομηχανή. Αρκετοί από αυτούς είναι αν όχι υπέρβαροι, με "πιασίματα", είναι σχεδόν όλοι σεξιστές και ούγκανοι και -θα 'θελαν- μάτσο τύποι (οι άνδρες τουλάχιστον, που βέβαια κυριαρχούν μέσα στο τμήμα), που προσπαθούνε να αποφύγουν το να αναλάβουν κάποια υπόθεση, λόγο του ότι η καθημερινότητα τους καταβάλει. Οι "καλοί" μπάτσοι από την άλλη δεν είναι πολλοί, αλλά υπάρχουν όλων των ειδών: ο τύπος που θα κάνει τα πάντα για να λύσει την υπόθεση, ο νομοταγής, αυτός που θέλει να κάνει καλά τη δουλειά του, ο χαζός πλην τίμιος... Και μόνο αυτή η μικρή ανάλυση της αστυνομίας του The Wire αποδεικνύει τον πολύπλευρο τρόπο που προσεγγίζονται τα σενάρια.
Για τη πολυσυλλεκτικότητα των χαρακτήρων του The Wire ευθύνεται ο ρεαλισμός της σειράς. Σε αντίθεση με το Game of Thrones που δεν υπάρχουν ήρωες γιατί πεθαίνουν βάναυσα στις πρώτες σεζόν, εδώ έχουμε την αποδόμηση της έννοιας του ήρωα, καθώς κανένας δεν είναι απλά ανιδιοτελής, απλά "καλός" ή "κακός" παρά η δράση ενός χαρακτήρα έχει μία διαφορετική αφετηρία από αυτή που εκλαμβάνει ο κάθε ένας ο οποίος εμπλέκεται λόγο αυτής. Έτσι ο κάθε ένας έχει μία διαφορετική ατζέντα η οποία μπορεί να συμπλέει ή αν αντιτίθεται η μία με την άλλη αλλά όλες εξετάζονται από τα διαφορετικά πρίσματα που προσφέρει η σειρά. Και αν και οι χαρακτήρες είναι πολλοί, και θα μπορούσαμε να κάνουμε ένα διαχωρισμό βάση alignment (που λέγαμε στο DND) τύπου "καλός", κακός" και "ουδέτερος" πρακτικά όλοι είναι αξιαγάπητοι, και ακόμα και όταν οι κακοί πεθαίνουν είναι συγκινητικό. Μάλιστα δεν αποφέρει καμία λύτρωση, αλλά εντείνει τον κύκλο της αέναες βίας στον οποίο οι "κλέφτες και οι αστυνόμοι" είναι αναπόσπαστο μέρος του, και οι δύο μαριονέτες του συστήματος που υπερασπίζονται.
Και ναι, μην κάνετε κανένα λάθος, και οι δύο είναι κομμάτι του συστήματος. Η ανάλυση του καπιταλισμού που κάνει η σειρά είναι μοναδική στο είδος της. Από την άλλη δεν είναι σε πρώτο πλάνο για αυτό δεν είναι καθόλου "ξύλινη". Μπορείς να ευχαριστηθείς τη σειρά χωρίς να σου έχει δώσει μασημένη τροφή, αλλά αναλύοντας τις συμπεριφορές θα φτάσεις στα ίδια συμπεράσματα: Ότι όλοι έχουν ένα ρόλο στην κοινωνία που εν μέρη τον επιλέξανε, εν μέρη τους επιβάλλεται, ότι σε όλα τα επίπεδα συνυπάρχει η διαφθορά με την ηθική, και ότι τα μικρά ψάρια είναι τροφή για τα μεγάλα αλλά και ακόμα καλύτερα ότι ανεξάρτητα του πόσο μεγάλο ψάρι μοιάζεις για τα μικρότερα, μπορεί να είσαι και εσύ τροφή για ένα μεγαλύτερο. Δεν υπάρχει συνωμοσία δηλαδή και νέα τάξη πραγμάτων. Και το πιο εντυπωσιακό είναι ότι δεν υπάρχει πρακτικά κανένας πραγματικά πολιτικοποιημένος χαρακτήρας ο οποίος να λειτουργεί ως αφηγηματικό κέντρο. Παράδειγμα, ο Frank Sobotka (Κρις Μπάουερ) είναι γενικός γραμματέας του σωματίου των λιμενεργατών στη δεύτερη σεζόν. Για να μπορέσει να πληρώσει τις διάφορες μίζες, και για να προσφέρει στους ανθρώπους του ένα κομπόδεμα παραπάνω έχει έρθει σε συμφωνία με τον "Έλληνα" (Μπίλλ Ρέιμοντ) και φτιάχνουν ένα κύκλωμα λαθρεμπορίου. Η πράξη αυτή από τη μία θα προσελκύσει αρκετά παρασιτικά όντα, και θα δημιουργήσει και καινούρια, αλλά οι λόγοι που τον οδηγούν σε μία τέτοια συμφωνία είναι το να προσφέρει στους υπαλλήλους, και να τους βοηθήσει να την παλέψουν οικονομικά, και ο ίδιος προσπαθεί να έχει μία ηθική σχέση με τους λαθρέμπορες, παρόλο που η ίδια η πράξη του είναι ανήθικη. Στην ίδια λογική, ο Tommy Carcetti (Άινταν Γκίλεν) αν και πολιτικός, και μάλιστα ένας από αυτούς που δείχνει έντιμος, αυτό που πραγματικά τον ενδιαφέρει είναι η πολιτική του καριέρα, και δρα καθαρά με κέντρο το εγώ του. Και αυτά τα δύο παραδείγματα είναι μάλλον οι πιο πολιτικοποιημένοι χαρακτήρες, κανένας τους όμως δεν χώνει πολιτικά τσιτάτα χωρίς λόγο για να αποδοθεί το νόημα με το στανιό.
Η σειρά όχι μόνο αφορούσε τη Βαλτιμόρη, αλλά και γυριζόταν εκεί, με κάποιες πραγματικές τοποθεσίες, αλλά και κάτοικοι της περιοχής συμμετείχαν, κάποιοι και στους πραγματικούς τους ρόλους. Οι ηθοποιοί ήταν όλοι πρακτικά άγνωστοι, και αν και οι περισσότεροι από τότε έχουν κάνει ενδιαφέρουσες εμφανίσεις σε σειρές και ταινίες, μάλλον κανένας τους δεν έγινε φοβερό όνομα, με ίσως το μόνο που κάνει τη διαφορά να είναι ο Ίντρις Έλμπα, ο οποίος πρωταγωνιστεί στο The Dark Tower, και είναι βέβαια και ο Heimdall στο MCU, στο οποίο βέβαια συνυπάρχουν και άλλοι ηθοποιοί της σειράς, χωρίς όμως να έχουν συναντηθεί ποτέ. Αλλά και ο Άινταν Γκίλεν είναι ο Littlefinger του Game of Thrones. Μάλλον ο πιο σπουδαίος ηθοποιός είναι ο Άντρε Ρόιο, ο οποίος παίζει στη σειρά τον τοξικομανή Bubbles. Συχνά στα casting έτρωγε πόρτα γιατί ή δεν ήταν "αρκετά μαύρος", ή "αρκετά λατίνος", λόγο της αφροαμερικάνικης και κουβανέζικης καταγωγής του. Ήταν τόσο πιστικός στο ρόλο όπου κάποια στιγμή σε γυρίσματα σε τοποθεσία, κάποιος από κάτοικος της περιοχής του έδωσε ένα μικρό πακέτο με ηρωίνη, λέγοντάς του ότι "το χρειάζεται πιο πολύ από ότι αυτός". Το "Όσκαρ του δρόμου" όπως ονόμασε ο ηθοποιός το περιστατικό. Βεβαίως όλοι οι ηθοποιοί αποδίδουν πολύ καλά, και ακόμα και αν κάποιοι δεν είναι ταλεντάρες, βρίσκονται στο σωστό ρόλο.
Η σειρά όπως είπαμε αν και δέχτηκε πολύ καλές κριτικές, είχε συνέχεια προβλήματα με την τηλεθέαση. Ο δημιουργός Ντέιβιντ Σάιμον το είχε αποδώσει στην κακή ώρα προβολής, στην εκτεταμένη αργκό που χρησιμοποιούν κυρίως τα βαποράκια, και στο ότι το σενάριο θέλει το χρόνο του για να αναπτυχθεί. Σε κάθε περίπτωση πλέον θεωρείται -καθόλου άδικα- μία από τις καλύτερες σειρές της τηλεόρασης, μαζί με τo The Sopranos, ενώ τον καιρό που προβαλλόταν κάποιοι το θεωρούσαν και ανώτερο από αυτό, αλλά και από το Six Feet Under, που ήταν οι ναυαρχίδες του ΗΒΟ. Πλέον σε διάφορα πανεπιστήμια όπως το Πανεπιστήμιο Μπράουν και το Χάρβαρντ εμπεριέχουν τάξης που μελετούν το The Wire σε τμήματα από νομική έως κοινωνιολογία και -εννοείται- κινηματογράφησης.
Πραγματικά είπαμε τόσα πολλά και όμως τόσα λίγα για τη σειρά φαινόμενο. Αν είστε από τους αρκετούς που δεν τη γνωρίζουν θα πρέπει να ασχοληθείτε. Εμείς επιφυλασσόμαστε σε άλλο ένα αφιέρωμα σε λιγότερο από ένα χρόνο από τώρα, που θα είναι η επέτειος δέκα χρόνων από το φινάλε. Ο Σάιμον, αν και ετοίμαζε έκτη σεζόν, όταν έμαθε ότι δεν θα υπάρξει ετοίμασε ένα τέλος για τη σειρά. Από τότε έχει πει αρκετά ξεκάθαρα πολλές φορές ότι δεν θα υπάρξει συνέχεια. Βέβαια κατά καιρούς σκάνε διάφορες φήμες για reboot, αλλά η περίπτωση είναι ακριβώς ίδια με το remake του Rosemary's Baby: Κανείς δεν το χρειάζεται. Ας ελπίσουμε ότι θα το αφήσουν στην ησυχία του.
Fun Fact: Η ελληνική μετάφραση είναι "Διώκτες του Εγκλήματος"
