Οι ηπερήρωες πάντα έκρυβαν την ταυτότητά τους από τον υπόλοιπο κόσμο. Οι λόγοι είναι αρκετοί, κάποιοι σημαντικοί, κάποιοι εξυπηρετούσαν το σενάριο, και κάποιοι και τα δύο. Στις πρόσφατες (από το 2000 και μετά) ταινίες βασισμένες στους γνωστούς ήρωες που διαβάζαμε/ζουμε στα comics βλέπουμε ότι η μυστική ταυτότητα όλο και γίνεται παρελθόν, κυρίως στο MCU. Όταν εμπλέκονται συμβόλαια ηθοποιών μπαίνουν και άλλα στη μέση, τα οποία τις περισσότερες τελικά απομακρύνουν τον χαρακτήρα από τις ρίζες του και μας πετάνε απότομα στην πραγματικότητα. Στο παρακάτω άρθρο θα εξετάσουμε τους λόγους που η μυστική ταυτότητα φαίνεται να εξασθενεί, τουλάχιστον στο σινεμά.
Ο συμβολισμός
Ένας ήρωας αποτελεί σύμβολο. Για αυτό δεν μπορούμε να δώσουμε καλύτερο παράδειγμα από το Dark Knight Trilogy του Νόλαν. Ένας μασκοφόρος μας παροτρύνει να πάρουμε τις ζωές μας στα χέρια μας και να παλέψουμε και εμείς με τον τρόπο μας ενάντια σε ότι μας υποδουλώνει. Ο ήρωας δεν είναι ο Κώστας που φοράει τη μάσκα, αλλά αυτό που πρεσβεύει. Όταν ένας πολίτης της Gotham κινδυνεύει περιμένει τον Batman να τον σώσει, και δεν τον νοιάζει αν πίσω από τη μάσκα είναι ο Bruce Wayne, ο Dick Grayson ή ο Jean-Paul Valley. Ακόμα καλύτερα στο V for Vendeta γίνεται σαφές ότι δεν έχει καμία σημασία το ποιος είναι πίσω από τη μάσκα, αλλά το τι κάνει, έτσι όλοι μπορούμε να είμαστε ο V, εφόσον αντιστεκόμαστε και παλεύουμε ενάντια στο κακό. Βέβαια ως αναγνώστες -τις περισσότερες φορές- ξέρουμε ποιος είναι πίσω από τη μάσκα και νοιαζόμαστε για το χαρακτήρα, όχι για το σύμβολο, αλλά είναι σημαντική η έννοια του ανώνυμου εκδικητή και προστάτη των αθώων, που δεν ζητάει τα εύσημα του σωτήρα.
Γιατί κάποιος να κρύψει το ότι είναι υπερήρωας;
Για χρόνια ελάχιστοι ξέρανε ποιος κρύβεται πίσω από τη μάσκα (ή την αλλαγή στη χωρίστρα) των ηρώων. Την κάκιστη δεκαετία του '50, σχεδόν σε κάθε τεύχος Superman βλέπαμε την Lois ή τον Jimmy Olsen να καταλαβαίνανε ότι ο Clark Kent τους δούλευε, και με κάποιο τρόπο, που οι περισσότεροι ήταν σεξιστικοί, χειριστικοί, και κάθε ίδιους βλακεία (αλλά αυτό είναι θέμα άλλου αφιερώματος) τους γέλαγε και αλλάζανε γνώμη. Φτάνοντας στην δεκαετία του '60 και την έκρηξη της Marvel, οι χαρακτήρες γίνανε πιο ανθρώπινοι. Ήταν ένα από τα πιο χαρακτηριστικά σημεία του Peter Parker η διπλή του ζωή, και το μυστικό του που για αυτόν ήταν πιο πολύ κατάρα παρά ευχή. Οι πιο προφανείς λόγοι που κάποιος θα κρύψει την ταυτότητά του είναι 1) το ότι είναι παράνομο να δρας υπέρ του νόμου, 2) το ότι έχει εχθρούς που θα χτυπήσουν αυτόν και τα αγαπημένα του πρόσωπα, 3) το ότι χρησιμοποιεί τον συμβολισμό και τη θεατρικότητα (Batman και Moon Knight τα πιο βαρβάτα παραδείγματα) για να επιτύχει το σκοπό του.
Το επιχείρημα "οι στρατιώτες δεν φοράνε μάσκα"
Οι στρατιώτες δεν είναι ήρωες. Είναι μισθοφόροι, που αναλαμβάνουν αποστολές με συγκεκριμένες εντολές. Δεν πάνε κόντρα σε αυτές τις εντολές και είναι η δουλειά τους. Δεν υπερασπίζονται τον κοσμάκη, δεν πολεμούν την αδικία, δεν μάχονται υπέρ του καλού συμφέροντος. Ακόμα και αν κάποιες φορές μία αποστολή μπορεί να μην τα αντικρούει αυτά, συνεχίζει να μην είναι το "mission objective". Το επιχείρημα λοιπόν του Frank Castle στη δεύτερη σεζόν του Daredevil είναι valid για τον ίδιο το χαρακτήρα, αλλά ο ίδιος είναι μία εξαίρεση στον τρόπο που λειτουργεί. Ο ίδιος ο Castle δεν έχει τίποτα να χάσει, αφού ο λόγος που του γύρισε το κεφάλι είναι ο χαμός της οικογένειάς του.
Ένα καλό εργαλείο για να επεκτείνεται η σαπουνόπερα
Τα comics είναι κατά μία έννοια χειρότερα από τις σαπουνόπερες. Εδώ οι χαρακτήρες δεν γερνάνε, μπορείς να τους κάνεις ότι τροποποίηση θες, και αν και έχουν μηνιαία και όχι καθημερινά επεισόδια, δεν υπάρχει σαπουνόπερα που να έχει κρατήσει όσο οι περιπέτειες του Superman. Ένα από τα στοιχεία που προσθέτει ένταση και σασπένς είναι το να μην μαθευτεί η μυστική ταυτότητα, με cliffhanger στο τέλος του τεύχους, για να αγοράσεις το επόμενο οπωσδήποτε. Και μετά από λίγο πάλι το ίδιο. Σίγουρα ο Spider-Man βρισκόταν εκτεθειμένος τουλάχιστον μία φορά το εξάμηνο, με το επόμενο τεύχος να δείχνει πως τα καταφέρνει (λίγο παλιότερα ήταν από το εξώφυλλο μέχρι το τέλος του comic). Έτσι τα αγοράκια (και τα ελάχιστα κοριτσάκια) της δεκαετίας του '60 επιστρέφανε τον επόμενο μήνα να δούνε αν αυτό θα έχει συνέπειες, τι συνέπειες, κτλ.
Οι πρώτες ταινίες κρατάγανε την μυστική ταυτότητα
Αρχίζουμε να μπαίνουμε στο ζουμί. Ο πρώτος Spider-Man, το '70 παιζόταν από τον Άγνωστο Αγνωστόπουλο. Πλάκα κάνουμε, προφανώς θυμόμαστε τον Νίκολας Χαμμόντ, αλλά έπρεπε να τσεκάρουμε ότι δεν κάναμε λάθος το όνομα. Δεν έχει σχέση το πόσο καλός ήταν στο ρόλο, αλλά το γεγονός ότι η σειρά είχε να κάνει με τον Spider-Man και όχι τον Peter Parker. Επίσης κανείς δεν θα θυμόταν τον Άνταμ Γουέστ ως Batman, αν η σειρά δεν είχε γίνει τόσο cult. Για τον ίδιο λόγο όλοι θυμόμαστε τον Λου Φερίνιο ως Hulk, αλλά ποιος θυμάται (χωρίς Google search) ποιος έπαιζε τον Banner; Ήταν μία διαφορετική εποχή, που οι ταινίες προσπαθούσαν να αποδώσουν πιο πιστά το πρωτότυπο υλικό και είναι ένας από τους λόγους (αλλά όχι ο μοναδικός) που δεν γίνανε επιτυχίες. Meanwhile στη DC, ο Superman ήταν πολύ τυχερός που βρήκε τον Κρίστοφερ Ριβ, όπου και στις τέσσερις ταινίες απέδωσε τέλεια δύο ρόλους στην ουσία, κάνοντας χρήση τόσο της μίας όσο και της άλλης ταυτότητας, και αποδίδοντας και τους δύο σαν διαφορετικούς χαρακτήρες.
Batmania του '89
Θα θυμάστε βέβαια ότι όλα τα παιδάκια στο σχολείο είχαν τσάντα, τετράδιο, κασετίνα, κάτι με τον Batman. Η ταινία του Τιμ Μπάρτον έγινε μεγάλη επιτυχία. Ο Μάικλ Κίτον είχε αρκετά προβλήματα με την στολή, κάποια από τα οποία φαίνονται, αφού δεν μπορεί να γυρίσει τον λαιμό του, καθώς και φήμες για το ότι φορούσε πάνες στη γυρίσματα κτλ. Το ίδιο το κουστούμι, αν και πλέον ένα από τα πιο αγαπημένα, τότε ήταν διαφορετικό από τα comics, κάτι που πλέον φαντάζει περίεργο. Το τι συνέβη ανάμεσα από το Batman Returns και το Batman Forever είναι μία τεράστια ιστορία για την οποία μπορείτε να διαβάσετε εδώ και εδώ. Αλλά αυτό που μας νοιάζει είναι ότι ο Μάικλ Κίτον θεώρησε ότι το σενάριο ήταν μάπα και την έκανε. Ας ξεκαθαρίσουμε κάτι, την ταινία δεν θα την έσωζε ούτε ο Κίτον, ούτε ο Ρόμπιν Ουίλιαμς ως Ridler, ούτε ο Μπίλλυ Ντι Ουίλιαμς ως Two-Face, ούτε ο Μάρλον Γουέιανς ως Robin (κοίτα να δεις που δύο μαύροι ηθοποιοί δεν ταίριαζαν ξαφνικά...) αλλά το ότι ΕΙΝΑΙ μάπα. Όμως για να μείνουμε στο θέμα, η Warner δεν έπαθε κάποιον πανικό που θα έπρεπε να βρει άλλο Bruce Wayne, αλλά θεώρησε ότι ο κόσμος αγοράζει το εισιτήριο για τον Batman, οπότε όποιον και να βάλουν στη στολή το ίδιο είναι. Και σε ένα βαθμό είχαν δίκιο, γιατί οι επόμενες δύο ταινίες δεν συνεχίζουν την ιστορία, παρά είναι αυτοτελής περιπέτειες, χωρίς να αγνοούν τις προηγούμενες. Κάτι που είναι πολύ μακρυά από τα σύμπαντα ταινιών που έχουμε τώρα, και κάπως δικαιολογούνται. Για αυτό, όχι για το ότι οι ταινίες ήταν χάλια. Αλλά το θέμα είναι ότι ακόμα και για ένα χαρακτήρα που θεωρεί ότι η "μυστική ταυτότητά" του δεν είναι ο μασκοφόρος, τελικά δεν γινόταν σαφές ότι ο Batman είναι ένας άνθρωπος σαν εμάς (απλά με τα λεφτά όλων μας).
Μπαίνοντας σε μία άλλη εποχή ανεβαίνει το κασέ
Με την έκρηξη των ταινιών βασισμένες σε comics, μετά το Blade το X-Men και το Spider-Man, άρχισαν πολλοί ηθοποιοί να θέλουν να παίξουν ένα ρόλο που πίστευαν ότι θα τους κάνει διάσημους. Στις πρώτες αυτές προσπάθειες θα θυμάστε ότι κυρίως στην μεγάλη τελευταία μάχη της ταινίας η μάσκα του πρωταγωνιστή "μυστηριωδώς" σκίζεται ή βγαίνει. Ακόμα και στο απαράδεκτο πρώτο (το δεύτερο είναι ένα κακό όνειρο) Ghost Rider, βρήκαν ένα "ευφάνταστο" τρόπο να δείξουν τη χαζόφατσα του Κέιτζ. Ένας από τους λόγους είναι ότι ο ίδιος ο ηθοποιός θέλει να γίνει αυτό, για να σιγουρέψει την φάτσα του ως τον άνθρωπο που ενσαρκώνει τον χαρακτήρα. Οι περισσότεροι από αυτούς βέβαια πήραν μαθήματα από τον Κάρλ Ούρμπαν στο Dredd, όπου ο χαρακτήρας δεν έχει δείξει στα comics ΠΟΤΕ τα μούτρα του, και πάλι όλοι όταν σκέφτονται Ούρμπαν λένε Dredd, και τον θέλουν πίσω στο ρόλο. Επίσης το στούντιο έδωσε αρκετά λεφτά για τον ηθοποιό, και δεν θα ήταν λογικό να τον αφήσει να κάθεται στο τροχόσπιτο του, ενώ ο stunt του παίζει στα 3/4 της ταινίας. Ο ηθοποιός τέλος, με το σκεπτικό ότι η ταινία είναι επιτυχημένη, και αυτός αποδώσει όπως πρέπει, κερδίζει καινούριο ακροατήριο που θεωρητικά θα τον ακολουθήσει στα επόμενα του πρότζεκτ.
Super Hero Super Casting
Ξεπερνώντας αυτά τα πρώτα ατοπήματα, θα σταθούμε λίγο στο Iron Man, χωρίς να είναι η πρώτη ταινία με τον σωστό ηθοποιό στο σωστό ρόλο, αλλά είναι η πιο χαρακτηριστική. Ο Ρόμπερτ Ντάουνι Τζούνιορ είναι σε κάποιο παράλληλο σύμπαν ο Tony Stark. Γιατί λοιπόν να μην τον αφήσεις να δείξει όλη του την υποκριτική ικανότητα, σε ένα ρόλο που γεννήθηκε για να παίξει; Στα comics έχεις τη δυνατότητα να δείξεις τις εκφράσεις του χαρακτήρα και ενώ φοράει μάσκα, με δύο μικρές διαφορετικές γραμμές, ενώ "ακούμε" και τι σκέφτεται. Στις ταινίες δεν έχεις αυτή την πολυτέλεια. Με εξαίρεση κάποιους, οι περισσότεροι που παίζουν κάποιον ηπερήρωα δεν είναι Celebrities αλλά ηθοποιοί, και δουλειά τους είναι να παίζουν κάποιο ρόλο. Δεν θα ήταν πολύ πιο ψυχρό αν ο εκάστοτε ηθοποιός έπαιζε το ρόλο με voice-over; Θα ήταν σαν ακριβοπληρωμένο επεισόδιο Power Rangers. Στο πρώτο Spider-Man πολλοί φοβόντουσαν ότι θα αντιμετωπίσουν κάτι τέτοιο, αλλά με διάφορα τεχνάσματα αυτό αποφεύχθηκε, εκτός ίσως από τον Green Goblin. Η φάτσα του Γουίλεμ Νταφόε στην ταινία με πράσινη μπογιά θα θύμιζε πιο πολύ το χαρακτήρα, από την αποτυχημένη στολή. Οι εκφράσεις του ως Norman Osborn ήταν πολύ πιο τρομακτικές από όσα τον ακούγαμε να λέει, χωρίς να τον βλέπουμε.
Μία πολύ καλή μέση λύση
Δεν ξέρουμε αν το Spider-Man: Homecoming θα κρατήσει τη μυστική ταυτότητα του χαρακτήρα, ή αν θα συνεχίσει τη μόδα που ξεκίνησε το Iron Man, δηλώνοντας ότι η μυστική ταυτότητα είναι κάτι "παλιακό". Όμως ο τρόπος που διατηρήσανε τις εκφράσεις του χαρακτήρα μέσω των ματιών που κουνιόντουσαν ήταν καταπληκτικό, είναι ότι πιο κοντά στο comic, και μας δίνει τα καλύτερα και από τους δύο κόσμους. Στο αντίθετο στρατόπεδο, το Dark Knight Trilogy έδειξε με τον καλύτερο τρόπο τη σωστή χρήση της μυστικής ταυτότητας ως σύμβολο, αλλά και ως τρόπο ζωής, κάνοντάς μας να νοιαστούμε πλέον όχι για ένα τύπο που φοράει κοστούμι νυχτερίδας, αλλά για έναν άνθρωπο που προσπαθεί όσο καλύτερα μπορεί να κάνει το καλύτερο που μπορεί. Και αν και δεν έγερνε 100% στο ότι ο Batman είναι ο Bruce Wayne και όχι το αντίθετο, παρουσιάστηκε σε αρκετά καλό ποσοστό που βοηθούσε και στο να καταλάβουμε αυτή τη λογική, και στο νοιαστούμε για το χαρακτήρα.
Κλείνοντας
Η μυστική ταυτότητα ενός χαρακτήρα δεν είναι ένα παλιό έθιμο. Ούτε είναι για όλους βέβαια. Αλλά για αυτούς που η κοσμοθεωρία τους το επιτρέπει ή και το επιβάλει, δεν γίνεται να μην διατηρείται σε μία ταινία, εκτός αν ο χαρακτήρας κάνει στροφή 180%. Και αν και για τον Iron Man είχε λογική, θυμίζουμε ότι ο Tony Stark των comics είχε χρησιμοποιήσει διάφορα εξωφρενικά τρικ για να κρύψει την αλήθεια, από ρομποτικές πανοπλίες, τον Rhodes να φοράει τη στολή, μέχρι δορυφόρο που έσβησε τη μνήμη του κόσμου. Το επιχείρημα της πλευράς του Iron Man στο Civil War μετατρέπει τους ήρωες της διπλανής πόρτας, αυτούς που ανιδιοτελώς μάχονται για το καλό, σε έμμισθους πράκτορες, έναν ανίκητο στρατό που η δικαιοδοσία του ξεκινάει στα στενά δρομάκια και τελειώνει στα βάθη του διαστήματος. Οι ηθοποιοί δεν θα πρέπει να φοβούνται να παρουσιάσουν ένα χαρακτήρα χωρίς να φαίνεται το πρόσωπό τους, το παράδειγμα τόσο του Ούρμπαν ως Judge Dredd, και του Χιούγκο Γουίβινγκ ως V εκφράζουν όσο καλύτερα γίνεται αυτή την άποψη. Αλλά από την άλλη, μια ταινία θα πρέπει να κάνει το χαρακτήρα ανθρώπινο για να μπορούμε να τον καταλάβουμε και να συμπάσχουμε με τα εκάστοτε προβλήματά του. Με λίγα λόγια χρειάζεται μία καλή ισορροπία και αρκετό γούστο. Μένει να δούμε αν θα δούμε αυτό το "έθιμο" να εξασθενεί όλο και περισσότερο, ή αν αυτή η ισορροπία θα μπορέσει (τις περισσότερες φορές) να βρεθεί.
