Πριν λίγο καιρό, με αφορμή τον Venom, κάναμε μία μικρή αναφορά στο πως κάποιοι από εμάς ξεκινήσανε να μαθαίνουν για τους ήρωες των αμερικάνικων comics. Μιας και το συγκεκριμένο άρθρο μας γέμισε νοσταλγία, είπαμε να κάνουμε ένα πιο εκτενές αφιέρωμα στην υπόθεση comics στον ελλαδικό χώρο. Επειδή βέβαια οι συντάκτες του MoviEyeCandy δεν είναι παππούδια, για ότι έγινε χονδρικά πριν τη δεκαετία του '90 ξέρουμε μόνο ιστορίες από μεγαλύτερους, και έχουμε βγει σε λογικά συμπεράσματα. Ευπρόσδεκτοι οι πιο μεγάλοι να μας πουν περισσότερα. Επίσης το άρθρο μιλάει για τα αμερικάνικα comics, μιας και η ευρωπαϊκή σκηνή είναι ένα άλλο λίγο πιο δύσκολο κεφάλαιο.
Για όλα φταίνε οι γνωστοί φονιάδες των λαών. Αφού η Ελλάδα οριστικοποιήθηκε ως μέρος του δυτικού κόσμου, οι Αμερικανοί κατάφεραν, μεταξύ άλλων, να λειτουργήσουν βάσεις (τις γνωστές "του θανάτου"), μετά τη συμφωνία των δύο χωρών το 1953, με την τότε κυβέρνηση Παπάγου. Ο μύθος λέει ότι η rock μουσική έγινε γνωστή μέσω των αμερικάνικων σταθμών που υπήρχαν για τους στρατιώτες, βέβαια είναι αλήθεια ότι από ένα σημείο και μετά η Αμερική έκανε εσκεμμένα εξαγωγή κουλτούρας, με κύριο πρωταγωνιστή το "αμερικάνικο όνειρο". Μάλιστα η αριστερά μετά τη μεταπολίτευσης ήταν αρνητική στην rock μουσική, εστιάζοντας στην προέλευσή της.
Με τα πολλά βρισκόμαστε στο 1975, όπου κάποια αμερικάνικα comics μπορείς να τα βρεις σε πρακτορεία τύπου, ή στο αεροδρόμιο, αλλά μικρή γκάμα, καθυστερημένα, και ήθελες τύχη για να πετύχεις συνεχόμενα τεύχη. Τότε η Kabanas Hellas ξεκίνησε να μεταφράζει το "ΦΑΝΤΟΜ" και το "ΜΑΣΤΕΡ ΚΟΥΝΓΚ-ΦΟΥ". Το '77 όμως κυκλοφορεί το "ΣΠΑΪΝΤΕΡ-ΜΑΝ" και γίνεται πανικός! Το περιοδικό ήταν ασπρόμαυρο, και μία φορά ανά τρεις μήνες έβγαινε το "ΣΟΥΠΕΡ ΣΠΑΪΝΤΕΡ-ΜΑΝ", με τρεις ιστορίες, όλο έγχρωμο! Το κανονικό περιοδικό είχε δύο ιστορίες, όπου η δεύτερη ήταν εναλλάξ Εκδικητές, Κάπτεν Αμέρικα, Άιρον Μαν, Ατρόμητο, Χουλκ, Ρομ, και Μικροναύτες. Το περιοδικό ήταν εβδομαδιαίο, και στη Θεσσαλονίκη έφτανε με μία βδομάδα καθυστέρηση, ενώ το "ΣΟΥΠΕΡ" ένα μήνα αργότερα. Κάποια στιγμή εξέδωσαν και τις μίνι σειρές Μυστικοί Πόλεμοι (Secret Wars) I και II. Δεν σταμάτησαν εκεί όμως, αφού βγάλανε και άλλα περιοδικά, με κάποιους από τους ήρωες που μπαίνανε σαν δεύτερη ιστορία, αλλά και "ΧΑΟΥΑΡΝΤ ΝΤΑΚ" (!!!), "ΚΟΜΗΣ ΔΡΑΚΟΥΛΑΣ", "ΜΑΥΡΟΣ ΠΑΝΘΥΡΑΣ" κτλ. Στο τέλος όμως το ΣΠΑΪΝΤΕΡ-ΜΑΝ επικράτησε, αλλά και το "ΚΑΠΤΕΝ ΑΜΕΡΙΚΑ", το οποίο είχε δεύτερη ιστορία με τον Ατρόμητο!
Πρέπει να σας πούμε ότι όσοι δεν ζήσανε αυτές τις εποχές είναι δύσκολο να τις περιγράψουμε με κάθε λεπτομέρεια, αλλά ας εξηγήσουμε λίγο περισσότερο την αισθητική της φάσης: Το περιοδικό ήταν ασπρόμαυρο. Τυπωνόντουσαν σε πιο μεγάλο χαρτί από αυτό που βγαίνανε τα comics στην αμερική, γιατί τότε αυτό το μέγεθος δεν ερχόταν Ελλάδα, και τότε δεν υπήρχε φώτοσοπ, γινόντουσαν λοιπόν διάφορες αλχημείες, αργότερα όμως που μάλλον θέλανε να μειώσουν το κόστος χρησιμοποίησαν μικρότερο χαρτί και έχανες κάποια πράγματα. Κάποια στιγμή βάζανε και αφίσα σε σχέδιο του Πάνου Πανχέλη, του αρχισυντάκτη με το ψευδώνυμο "αραχνοπερίεργος", που μάλλον ήταν ξεπατικωτούρα. Ο "αραχνοπερίεργος" αναλάμβανε και την αλληλογραφία στις "αραχνοκουβέντες", και γενικά ήταν ο Σταν Λι των φτωχών. Οι μεταφράσεις ήταν κακές. Υπήρχαν σημεία που δεν μεταφράζονταν, που ξεχνάγανε να βάλουν τα ελληνικά και το συννεφάκι έμενε κενό, καθώς και πολλές φορές ατάκες φάση "είσαι κρύος άνθρωπε μου" και άλλα τέτοια, τα οποία οι μικρότεροι δεν τα πιάνανε, οι μεγαλύτεροι όμως βρίζανε στην αλληλογραφία. Υπήρχε και για χρόνια η διαμάχη για το αν ο Hulk προφέρεται "Χάλκ" ή "Χούλκ", όπως τον έλεγε η Kabanas. Μετά το ασπρόμαυρο περιοδικό επικράτησε μια εποχή που προστέθηκε μια κόκκινη λάσπη, μέχρι να φτάσουμε στη δεκαετία του '90 για να γίνει έγχρωμο. Ας μην γκρινιάζουμε όμως. Έτσι πολλά παιδιά διαβάσανε όχι μόνο τα πρώτα τους αμερικάνικα comics, αλλά και διαβάσανε σημαντικές ιστορίες, χαρακτηριστικά θυμόμαστε το Daredevil του Φρανκ Μίλλερ, το Captain America του J.M. DeMatteis, το καταπληκτικό Conan του Μπάρρυ Ουίντσορ Σμιθ και άλλα πάρα πολλά. Είναι σημαντικό να αναφερθεί και το ΡΟΜ, που ήταν κάποιες φορές δεύτερη ιστορία στο ΣΠΑΪΝΤΕΡ-ΜΑΝ, το οποίο πλέον λόγο του ότι η Marvel έχει χάσει τα δικαιώματα δεν μπορεί να το επανεκδώσει.
Οι πιτσιρικάδες της δεκαετίας του '70 έφαγαν όλη τη δεκαετία του '80 να αγοράζουν τα μεταφρασμένα, και να ξεροσταλιάζουν έξω από περίπτερα. Ο κάθε ένας προσπαθούσε να πείσει τον περιπτερά της γειτονιάς του να φέρει τα comics που ήθελε να διαβάσει, βέβαια ήταν γνωστό ότι τα περίπτερα του κέντρου είχαν τα περισσότερα. Όπως είπαμε όμως είχαν πάντα αρκετή καθυστέρηση, και ήταν δύσκολο να βρεις αυτό που θες. Από τα μέσα του '80 όχι μόνο η τηλεόραση, αλλά και το βίντεο βρίσκονταν στα περισσότερα σπίτια. Μέσω του δεύτερου έγιναν γνωστοί οι ήρωες της DC, με τα 17 επισόδεια Superman του Fleischer (κυκλοφόρησε πρώτη φορά σε βιντεοκασέτα το 1987), και το Shazam! του '81, αλλά και της σοβαρής επίδρασης που είχαν οι ταινίες με τον Κρίστοφερ Ριβ. Βέβαια το καρτούν που είχε την μεγαλύτερη επίδραση, τουλάχιστον στα πιτσιρίκια, ήταν το Spider-Man and his Amazing Friends. Η πραγματική τρέλα όμως αποδείχτηκε πως ήταν το Batman του 1989, όπου όλα τα παιδάκια στο σχολείο είχαν κάτι -κασετίνα, μολύβι, τσάντα, κτλ- με την φάτσα του ήρωα. Η ραγδαία άνοδος των comics στα τέλη του '80 και αρχές του '90 έφτασε μέχρι και τη χώρα μας, βέβαια τότε επηρέασε μόνο όσους ήδη διαβάζανε. Μπορεί ας πούμε να περίμενες με άλλα πέντε άτομα έξω από το περίπτερο μέχρι να έρθει η παραγγελία, και να σε προσπερνάει ένας τύπος που είχε έρθει σε συνεννόηση ήδη με τον περιπτερά, για να αγοράζει όλη τη στοίβα με το X-Force #1, για να το μεταπουλήσει ακριβότερα. Δυστυχώς όσοι δεν είχαν την οικονομική δυνατότητα υπέφεραν από κάτι τέτοιους.
Κάποια στιγμή υπήρχε και η λέσχη φίλων των comics, στις αρχές του '90, όπου προσπάθησε να φέρει κοντά όσους διαβάζανε. Με τη λέσχη η πληροφόρηση έγινε λίγο καλύτερη, γιατί μέχρι τότε -που δεν υπήρχε και ίντερνετ- η παραπληροφόρηση και οι μύθοι οργιάζανε. Η Kabanas σταμάτησε τις μεταφράσεις, αν και τα περιοδικά της μπορούσες να τα βρεις για αρκετά χρόνια σε περίπτερα σε όλη την Ελλάδα. Η Μαμούθ Κόμιξ ξεκίνησε τις μεταφράσεις από εκεί που σταμάτησε η Kabanas στο Spider-Man, ενώ έβγαλε και το Spider-Man του Τοντ ΜακΦάρλαντ, και ξεκίνησε από την αρχή για αρκετές νέες σειρές όπως τα 4 ΦΑΝΤΑΣΤΙΚΟΙ, ενώ το πιο επιτυχημένο ήταν το X-Men, που κυκλοφόρησε από το τεύχος ##94 έως το #181 της αμερικάνικης αρίθμησης. Μετά από πιέσεις της λέσχης, αλλά και άλλων φίλων των comics, το γνωστό βιβλιοπωλείο στη Μπόταση αρχίζει και φέρνει αμερικάνικα comics, ενώ πλέον το μαγαζί είναι γνωστό κυρίως για αυτά. Τα comics της DC γίνονται ανάρπαστα, κυρίως με το "Death of Superman", ενώ αργότερα η Image αποκτάει ένα μεγάλο κοινό στη χώρα. Τα ιδιωτικά κανάλια από το '89 και μετά παίρνουν φωτιά σιγά σιγά, και οι πιτσιρικάδες τα σαββατοκύριακα κάθονται μπροστά από την τηλεόραση και βλέπουν κινούμενα σχέδια, με τον ΑΝΤ1 να παίζει το καταπληκτικό Batman, ενώ το Star "επιτίθεται" με τα Spider-Man, X-Men, Fantastic Four, Iron Man και Hulk μεταξύ άλλων, και παράλληλα μέσω των εκδόσεων της Modern Times εκδίδει τα περιοδικά που δείχνουν τις comic μεταφοράς των τηλεοπτικών επεισοδίων, με το πρώτο τεύχος του Spider-Man Adventures εξαντλείται γρήγορα. Αργότερα θα συνεχίσει και με το Amazing Spider-Man, αλλά δυστυχώς με τεύχη που η Kabanas είχε ήδη εκδώσει. Αργότερα πέρασε στην δεύτερη φάση της, όπου αφού έβγαλε το Onslaught, συνέχισε με αρκετές σειρές όπως τα X-Men, Wolverine, Elektra, Spider-Man κτλ, αλλά και με τα Iron Man και Fantastic Four από το Heroes Reborn, καθώς και το Justice League του Γκραντ Μόρισον. Σαν να μην φτάνανε οι σούπερ ήρωες, εκδώσανε και το Sandman του Νίλ Γκάιμαν, και κάποια άλλα αξιόλογα. Δυστυχώς μετά από περίπου δύο χρόνια οι εκδόσεις σταματάνε απροειδοποίητα και οι πιτσιρικάδες που δεν ξέρανε ακόμα πως δουλεύει το σύστημα ψάχνανε τα περίπτερα για παλιά τεύχη που δεν έχουν διαβάσει, όπου εκείνο τον καιρό έβρισκες εύκολα τόσο Modern Times όσο και Kabanas. Στα πρακτορεία τύπου και σε μεγάλα περίπτερα μπορούσες να βρεις, όπως και παλιά, αμερικάνικα comics αλλά έπρεπε να κάνεις το γύρω της Αθήνας για να κυνηγήσεις αυτά που έψαχνες, αν θα τα έβρισκες.
Βέβαια τα κομιξάδικα είχαν αρχίσει και πολλαπλασιάζονταν, αλλά και μεγαλώνανε, και αργά ή γρήγορα όλοι κατευθύνονταν εκεί, και κάπως έτσι σταμάταγε η οδύσσεια του να κυνηγάς τις ιστορίες του αγαπημένου σου χαρακτήρα, αλλά και δεν ήλπιζες σε κάποια εκδοτική να μεταφράσει το αγαπημένο σου περιοδικό, και να μην κλείσει, πλέον ήσουν στην πηγή. Σίγουρα οι μεταφρασμένοι τίτλοι βοήθησαν αρκετά, και ακόμα το κάνουν. Μάλιστα πλέον οι εκδόσεις είναι πολύ πιο σοβαρές και αξίζουν τον κόπο, από την άλλη βέβαια είναι πιο επιλεκτικές. Κυρίως με τις ταινίες X-Men και Spider-Man, περισσότεροι άνθρωποι τρέξαν στα κομιξάδικα, τουλάχιστον μέχρι να σκάσει η κρίση, ωραίες ιστορίες γράφονταν, ακόμα και άνοιξαν καινούρια μαγαζιά. Τελικά comics, ακόμα και "underground" μπορείς πλέον να βρεις και σε εμπορικά κέντρα, σε μαγαζιά που τα έχουν για κράχτες, κάτι που αποδυνάμωσε τα "εξειδικευμένα" μαγαζιά, αν και τα περισσότερα έχουν καταφέρει ακόμα να μην κλείσουν. Με αυτά και με τα άλλα, πλέον είναι πολύ πιο εύκολο να ξεκινήσεις να διαβάζεις comics, και το διάβασμά σου να έχει μία "σειρά", να μην χάνεις πολλά τεύχη και να ξέρεις τι σου γίνεται γενικά, ενώ όσο πίσω πάμε ήταν ένας πραγματικός άθλος, και δεν ασχοληθήκαμε καθόλου με κοινωνικά φαινόμενα του τύπου "μα καλά ακόμα διαβάζεις μικιμάου;". Όμως όλα όσα κάναμε για να μάθουμε νέα των αγαπημένων μας ηρώων, όλες οι αναποδιές που αντιμετωπίζαμε, από το αν θα βρίσκαμε το καινούριο τεύχος, μέχρι τις μεταφράσεις, τις απροειδοποίητες ακυρώσεις και όλα τα άλλα, είναι σημαντικό να τα θυμόμαστε, αλλά και να τα περνάμε στους πιο νέους, για να μαθαίνουν και να αντιλαμβάνονται με ποιους τρόπους γαλουχήθηκε η σκηνή.Βεβαίως ούτε τα μισά από όσα θα έπρεπε δεν καταφέραμε να αναφέρουμε, αλλά όπως είναι κατανοητό δεν θα μπορούσαμε κιόλας, αφού ο κάθε ένας τα έχει ζήσει από διαφορετικές σκοπιές, άρα και τα εξηγεί διαφορετικά. Ελπίζουμε το αφιέρωμα να είναι όσο πιο πλήρες γίνεται, και να φέρουμε στο μυαλό αρκετών, διάφορες ωραίες αναμνήσεις.
